Page 32 - Afie-dar-mosht
P. 32
30افعی در مشت
برای آنکه حس تفاهم و محبت میان افراد خانواده که شالوده حس تعاون و اشتراک .و
محرک ترقی اجتماع است از بین رفته .برای آنکه روابط خانواگی مسخ و مقلوب شده،
خصومت و غرور ،جای معاونت و معاضدت را گرفته و بالنتیجه جریان اضمحلال و
انحطاط روابط خانوادگی در جامعه منعکس گشته ،و جامعه بصورت مغاک دهشتناکی
در آمده است که میبینید.
و اما اینها همه علتی دارد که آن علت اقتصادی است :وقتی آقای رزو قهرمان داستان
«افعی در مشت» بمانند هزاران نفر دیگر بخاطر ثروت با خانم خود ازواج کرد چنان
مصائبی پیش آمد و اگر چنین نبود ،لابد سیر حوادث زندگی خاندان رزو تغییر میکرد .ولی
متاسفانه درباره این «علت العلل» «اشاره رسمی» در آثار بازن وجود ندارد و فقط نویسنده
بدون آنکه بتوضیح و تشریح علت العلل بپردازد .مبنای تمام حوادث رمانهای خود را بر
موجبات اقتصادی و مصائب و مشقات ناشب از آن میگذارد و از آن بعنوان نقطه عطفی
استفاده میکند ،شاید بآن منظور که «صحبت درباره بدیهیات را ابلهانه ترین صحب تها»
میشمارد.
از لحاظ تکنیک ،میتوان رئالیسم وی را با نوعی سمبو لیسم مخلوط دانست ،زیرا هر
خوانندهای میفهمد که منظور از انتخاب سمبول هائی که دارای القاب خاصه هم هستند
مانند (تغار آبگوشت ،خوک مجنون ،ذریه حضرت عیسی! ،بو گندو ،بی بته!) (قهرمان
کتب مجموع هی رزو) چه بوده و چیست و با عنوان «کره اسب» چرا بروی کتاب دوم
گذاشته و چگونه طفلی که با «افعی در مشت» وارد اجتماع شده« ،مانند کره اسب مظلوم
و ضعیفی» مرده است.
ولی خیر! علت موفقیت بی نظیر و وچه امتیاز بارز آثار بازن صرفنظ راز بدیع بودن
موضوع رها نهایش ،صراحت و مخصوصا بی پردگی است که در بکار بردن تغییرات،
کلمات ،و استعمارات ،و توسل به تشبیهات و تمتیلات و مخصوصا کنایات ،از خود نشان
میدهد .این عوامل بالا تردید در آثار کمتر نویسندهای قبل از او وجود داشته و اکنون هم

